Geçtiğimiz hafta, ABD Dış İlişkiler Temsilciler Dış İlişkiler Komitesi’nin 1915 yılında Ermenilerin Osmanlı İmparatorluğu tarafından katledilmesini soykırım olarak kabul ettiği akıl dışı oylama ardından ortalıkta birçok suçlama dolaşmaya başladı.
Guardian’da Stephen Kinzer tarafından kaleme alınan makalede, “lobi faaliyetleri, büyük paraların döndüğü politikalar ve dar görüşlü kongre üyelerinin etkisiyle alınan karar, ABD’nin gereksiz yere değerli müttefiki Türkiye ile ilişkisine zarar verdi” ifadesine yer verildi.
Kinzer, yanlış sonuca varıldığını düşündüğü oylamada Türkiye’nin de suçu olduğunu belirtti ve “Türkler bu hakaretin sorumlusunun kim olduğunu anlamaya çalışırken, ilk önce aynaya bakmalı” dedi.
ERMENİSTAN İLE İLİŞKİLER
Kinzer, Türkiye’nin oylamanın aleyhinde sonuçlanmasına yol açan üç büyük hata yaptığını düşünüyor.
Bunlardan ilki, geçtiğimiz yıl içinde Ermenistan’la fazlasıyla gelecek vaat eden bir anlaşma imzalamasına rağmen, anlaşmayı sonuçlandıramaması oldu.
İki ülke arasındaki ilişkilerin ileriye gidememesinde, kısmen Türkiye’nin Azerbaycan ile Ermenistan arasında tartışmalara neden olan Dağlık Karabağ’dan Ermeni askerlerinin çıkarılması konusundaki ısrarlı tavrı etkili oldu.
Kinzer, “Tartışmalı bölge üzerinde yapılacak olan anlaşma, tarihçilerden oluşacak bir komitenin 1915 olayları sorgulaması şartını içerecekti. Eğer bu anlaşma imzalanmış ve onaylanmış olsaydı, soykırım, büyük olasılıkla hem normalleşme sürecindeki tartışmalardan, hem de Washington’un gündeminden düşmüş olacaktı” dedi.
TÜRKİYE İMAJINI BOZDU
İran’la fazlasıyla yakınlaşan Türkiye aynı zamanda, İran rejimine yönelik yaptırımlarına karşı gelerek Washington’daki imajının bozulmasına izin verdi.
Ayrıca, geçmişte Kongre’de yürüttüğü lobi faaliyetleriyle yardımına koşan eski dostu İsrail’in yokluğu, Türkiye’ye yönelik şüphelerin iyice güçlenmesine neden oldu.
Kinzer, son neden olaraki Türkiye’nin 1915 olaylarıyla yüzleşmeyi reddetmesini gösterdi. Türklerin atalarına yönelik suçlamalara gösterdikleri tepkinin, tarihi bilgilere çok fazla erişememelerinden kaynaklandığını söyleyen yazar, ders kitaplarının çarpıtıldığını, politikacıların ise oy kazanmak için milliyetçi görüşleri kamçıladıklarını ifade etti.
TÜRKİYE’NİN GÜÇLENEN ROLÜ
Türkiye, son yıllarda Ortadoğu’da ileriki dönemde önemli bir rol üstleneceğinin sinyallerini veren yeni bir role büründü. Batıyla müttefik, başarılı bir İslam demokrasisi sergileyen Türkiye, Ortadoğu’da bölgesel barış adına önemli bir rol üstleneceği gibi ABD için benzersiz bir ortak olabilir.
Kinzer, önemli bir duruşa sahip olmasına karşın Türkiye’nin arabulucu olmak için kendisini politik ve diplomatik alanda geliştirmesi gerektiğine dikkat çekti ve Washington’dan çıkan kararı dikkatli bir şekilde değerlendirmesi gerektiğini belirtti ve şöyle devam etti:
“Ermenistan ile olan anlaşmasını sonuçlandırmak, İran, İsrail ve ABD ile ilişkilerini dengeleyecektir. Bununla birlikte, 1915’te yaşananları kabul etmek Türkiye’nin küresel alandaki duruşunu güçlendireceği gibi, Ortadoğu’da istikrarın elde edilmesine yardımcı olabilir.”
hürriyet- guardian
|
